Η οστεοαρθρίτιδα είναι μια χρόνια νόσος των αρθρώσεων που συνοδεύεται από εκφυλιστικές-δυστροφικές αλλαγές στις δομές τους με κατά κύριο λόγο βλάβη στον ιστό του χόνδρου. Η νόσος εξελίσσεται αργά και είναι ασυμπτωματική στα αρχικά στάδια. Ο χόνδρος και ο οστικός ιστός της άρθρωσης, η κάψα της και ο περιαρθρικός θύλακας καταστρέφονται σταδιακά και αργότερα στην παθολογική διαδικασία εντάσσονται και οι περιβάλλοντες μύες, οι σύνδεσμοι και ο υποδόριος ιστός.
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, ένας στους δέκα ανθρώπους πάσχει από αυτή την ασθένεια και ο κίνδυνος να εμφανιστεί αυξάνεται σημαντικά σε άτομα άνω των 50 ετών. Οι αρθρώσεις του γόνατος και του ισχίου προσβάλλονται συχνότερα. Η αιτία της οστεοαρθρίτιδας είναι η αδυναμία της άρθρωσης να αντέξει το στρες. Σε απόκριση σε τραυματικές επιδράσεις, εμφανίζεται φλεγμονή, η οποία οδηγεί σε παθολογικές διεργασίες στον ιστό της άρθρωσης.
Οι ασθενείς με αρθρώσεις των αρθρώσεων απαιτούν πολύπλοκη θεραπεία, χωρίς την οποία η νόσος οδηγεί σε μειωμένη ικανότητα για εργασία και ποιότητα ζωής, περιορισμό των αθλητικών και επαγγελματικών δραστηριοτήτων και, τελικά, σε αναπηρία.
Ταξινόμηση της οστεοαρθρίτιδας
Ανάλογα με την αιτία εμφάνισης, η ασθένεια χωρίζεται σε:
- πρωτοπαθής οστεοαρθρίτιδα - εμφανίζεται όταν τα κύτταρα του χόνδρινου ιστού της άρθρωσης καταστρέφονται γρηγορότερα από ότι σχηματίζονται νέα. Τις περισσότερες φορές αυτό σχετίζεται με αλλαγές που σχετίζονται με την ηλικία και όχι με συνέπεια μιας συγκεκριμένης παθολογικής διαδικασίας στο σώμα.
- δευτερογενής αρθροπάθεια - εμφανίζεται στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης ασθένειας ή ως αποτέλεσμα τραυματισμού της άρθρωσης.
Ανάλογα με την εντόπιση, η οστεοαρθρίτιδα χωρίζεται σε εντοπισμένη (επηρεάζει λιγότερες από 3 αρθρώσεις) και γενικευμένη (επηρεάζει περισσότερες από 3 αρθρώσεις). Η τελευταία ονομάζεται επίσης πολυαρθροπάθεια.
Αιτίες οστεοαρθρίτιδας
Αυτή η ασθένεια είναι η νούμερο ένα αιτία πόνου και περιορισμών δραστηριότητας παγκοσμίως. Αν και οι αλλαγές που σχετίζονται με την ηλικία θεωρούνται η κύρια αιτία, συχνά διαγιγνώσκεται σε νεαρούς ασθενείς. Οι γυναίκες είναι πιο επιρρεπείς στην οστεοαρθρίτιδα από τους άνδρες, αν και αυτή η διαφορά γίνεται ελάχιστα αισθητή μετά την ηλικία των 70 ετών.
Η οστεοαρθρίτιδα των αρθρώσεων του ισχίου, του γόνατος, του αστραγάλου και των ώμων έχει τον μεγαλύτερο αρνητικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής και την ικανότητα εργασίας των ασθενών. Η οστεοαρθρίτιδα των αρθρώσεων του αγκώνα και της γνάθου καθώς και των χεριών, των ποδιών και της σπονδυλικής στήλης είναι λιγότερο συχνές.
Οι προδιαθεσικοί παράγοντες περιλαμβάνουν:
- ηλικία?
- γενετική προδιάθεση?
- έντονη σωματική δραστηριότητα που σχετίζεται με αθλητικές ή επαγγελματικές δραστηριότητες ή, αντίθετα, με καθιστικό τρόπο ζωής, που διαταράσσει τη φυσιολογική διατροφή των ιστών, ιδιαίτερα των μεγάλων αρθρώσεων.
- Τραυματισμοί των αρθρώσεων (κατάγματα, ρωγμές, εξαρθρήματα).
- φορώντας ακατάλληλα παπούτσια.
- συστηματικές ασθένειες (μεταβολικές διαταραχές, ενδοκρινικές παθήσεις, νευροπάθειες, γαστρεντερικές παθήσεις, αιμορραγικές διαταραχές).
- κακή διατροφή?
- Υπέρβαρος.
Οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να υποφέρουν από αυτή την ασθένεια καθώς είναι πιο επιρρεπείς σε ορμονικές ανισορροπίες.
Συμπτώματα και βαθμός οστεοαρθρίτιδας
Το κύριο κλινικό σημάδι της οστεοαρθρίτιδας είναι ο πόνος. Στα αρχικά στάδια μπορεί να απουσιάζει, ήπια ή διαλείπουσα. Καθώς η ασθένεια εξελίσσεται, ο πόνος γίνεται πιο αισθητός. μπορεί να εμφανιστεί κατά τη διάρκεια της άσκησης και, σε προχωρημένα στάδια, μπορεί επίσης να είναι ενοχλητικό σε ηρεμία.
Οι δευτερογενείς εκδηλώσεις της νόσου εξαρτώνται από τον εντοπισμό της διαδικασίας. Τις περισσότερες φορές αυτά είναι περιορισμένη κινητικότητα στην πληγείσα περιοχή (ειδικά μετά από ύπνο ή μεγάλη περίοδο ανάπαυσης), παραμόρφωση, πρήξιμο και ερυθρότητα στην περιοχή της άρθρωσης, τρίξιμο και ερεθισμός κατά την κίνηση, διαταραχές ύπνου λόγω πόνου και αδυναμία εύρεσης άνετης στάσης, αλλαγές στο βάδισμα και τον συντονισμό, μυϊκές κράμπες.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η παθολογική διαδικασία σε μία άρθρωση μπορεί να εξαπλωθεί σε γειτονικές λόγω λανθασμένης κατανομής φορτίου ή περιορισμών στην κίνηση.
Ανάλογα με τη βαρύτητα της βλάβης διακρίνονται τα ακόλουθα:
- Οστεοαρθρίτιδα 1ου βαθμού – είναι ασυμπτωματική ή τα σημεία δεν είναι έντονα, ο ασθενής παραμένει ικανός να εργαστεί και η διάγνωση είναι δύσκολη.
- Οστεοαρθρίτιδα 2ου βαθμού - συνοδεύεται από σοβαρά συμπτώματα, η ποιότητα ζωής του ασθενούς μειώνεται, η διάγνωση δείχνει εμφανείς διαταραχές.
- Οστεοαρθρίτιδα 3ου βαθμού - χαρακτηρίζεται από αύξηση των κλινικών συμπτωμάτων, παραμόρφωση της άρθρωσης που σημειώνεται εξωτερικά και οι διαγνωστικές μέθοδοι αποκαλύπτουν σοβαρές ενδοαρθρικές διαταραχές.
- Οστεοαρθρίτιδα 4ου βαθμού – οδηγεί σε μερική ή πλήρη αναπηρία. Διαταραχές μπορούν να βρεθούν σε όλες τις δομές της άρθρωσης, τους γύρω μύες και τους συνδέσμους.
Διάγνωση οστεοαρθρίτιδας
Ο ορθοπεδικός τραυματολόγος κάνει μια πρωτογενή διάγνωση με βάση τα δεδομένα του ασθενούς για τον τρόπο ζωής και την εργασιακή του δραστηριότητα, τη φύση και τη διάρκεια των παραπόνων, τη δυναμική των συμπτωμάτων και την παρουσία αρθρώσεων σε συγγενείς.
Οι εργαστηριακές εξετάσεις περιλαμβάνουν γενική εξέταση αίματος με αριθμό λευκοκυττάρων, επίπεδο αιμοσφαιρίνης και ESR. Αυτοί οι δείκτες υποδεικνύουν φλεγμονή στο σώμα, η οποία είναι αναπόφευκτα παρούσα στην οστεοαρθρίτιδα. Οι βιοχημικές παράμετροι μετρούν την περιεκτικότητα σε ρευματοειδή παράγοντα και C-αντιδρώσα πρωτεΐνη. Εάν υπάρχουν υποψίες για ορισμένες παθολογίες, ελέγχονται περαιτέρω εργαστηριακές παράμετροι αίματος. Η ανάλυση του αρθρικού υγρού έχει επίσης διαγνωστική αξία, αποκαλύπτοντας παθολογικά κύτταρα και εγκλείσματα και σας επιτρέπει να επιβεβαιώσετε τη διάγνωση ή να διαφοροποιήσετε μια άλλη ασθένεια.
Οι οργανικές και οπτικές μέθοδοι για τη διάγνωση της αρθροπάθειας βοηθούν όχι μόνο στην ανίχνευση παθολογιών, αλλά και στον προσδιορισμό του σταδίου της νόσου και του βαθμού εμπλοκής των γύρω ιστών. Τα πιο αποτελεσματικά από αυτά είναι:
- Ακτινογραφία – πραγματοποιείται κυρίως σε δύο προεξοχές και χρησιμοποιείται για την ανίχνευση της στένωσης του διαστήματος της άρθρωσης και του σχηματισμού οστικών αναπτύξεων (οστεόφυτων) στη θέση του κατεστραμμένου χόνδρου.
- Απεικόνιση μαγνητικού συντονισμού και αξονική τομογραφία - συνταγογραφείται στα αρχικά στάδια, όταν μικρές αλλαγές δεν είναι ακόμη ορατές στην ακτινογραφία.
- Το υπερηχογράφημα - που χρησιμοποιείται εκτός από αυτές τις μεθόδους, βοηθά στην ανίχνευση της συσσώρευσης περίσσειας υγρού στην κοιλότητα της άρθρωσης (για παράδειγμα, κύστη Baker στη γονάρθρωση), αξιολόγηση της κατάστασης των γύρω ιστών και μέτρηση του πάχους του αρθρικού χόνδρου.
- Σπινθηρογράφημα – περιλαμβάνει την ενδοφλέβια χορήγηση ενός ραδιενεργού φαρμάκου που συσσωρεύεται σε ιστούς με φλεγμονώδεις διεργασίες. Τέτοιες περιοχές συσσώρευσης φαίνονται στις εικόνες. Αυτό καθιστά δυνατή την ανίχνευση της οστεοαρθρίτιδας στα αρχικά στάδια και τη διενέργεια διαφορικής διάγνωσης.
- Αρθροσκόπηση – επιτρέπει την εξέταση της άρθρωσης από το εσωτερικό με την εισαγωγή μιας μικροκάμερας στην κοιλότητα της άρθρωσης μέσω μιας μικρής τομής. Αυτό καθιστά δυνατή τη συλλογή λεπτομερών δεδομένων σχετικά με τις συνεχιζόμενες παθολογικές διεργασίες και τους τραυματισμούς και τη λήψη βιοψίας από την πληγείσα περιοχή.
- ιστολογική εξέταση της αρθρικής μεμβράνης – δείχνει αλλοιωμένη αναλογία υγιών κυττάρων και παρουσία παθολογικών εγκλεισμάτων στην άρθρωση και επιτρέπει τη διαφορική διάγνωση.
Η διαφορική διάγνωση σάς επιτρέπει να διακρίνετε την αρθρίτιδα από άλλες ασθένειες με παρόμοια κλινική εικόνα, όπως:
- διάφορες αρθρίτιδα (αγκυλοποιητική, αντιδραστική, ρευματοειδής, ψωριασική, λοιμώδης).
- ουρική αρθρίτιδα και ψευδοουρική αρθρίτιδα?
- Ασθένειες των μυών και των συνδέσμων (ινομυαλγία, πολυμυαλγία ρευματική).
- αρθροπάθεια (διαβητική, παρανεοπλασματική);
- συγγενείς ασθένειες (υποπλασία της κεφαλής του μηριαίου).
Θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας
Παρά την εκτεταμένη φύση της νόσου και τις καλά μελετημένες μεθόδους, δεν υπάρχει θεραπεία για την οστεοαρθρίτιδα. Οι θεραπευτικές προσεγγίσεις στοχεύουν στην εξάλειψη του πόνου, στην ανακούφιση της φλεγμονής, στην αποκατάσταση της λειτουργίας των αρθρώσεων και στην πρόληψη των επιπλοκών.
Η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται από την αιτία, τη θέση και τον βαθμό της οστεοαρθρίτιδας:
- φαρμακευτική θεραπεία με τη μορφή λήψης δισκίων για αρθρώσεις (αναλγητικά και μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, κορτικοστεροειδή, χονδροπροστατευτικά), ενδοαρθρικές ή περιαρθρικές ενέσεις αυτών των ομάδων φαρμάκων, πρόσθετη χρήση αλοιφών και πηκτωμάτων.
- Φυσικοθεραπεία κατά τη διάρκεια της ύφεσης (ιατρική ηλεκτροφόρηση, γαλβανισμός, βελονισμός, ηλεκτρική διέγερση, θεραπεία κρουστικών κυμάτων, μασάζ, μαγνητική και λέιζερ θεραπεία, κρυοθεραπεία).
- οι θεραπευτικές ασκήσεις για την αρθροπάθεια συνταγογραφούνται μεμονωμένα, οι συνεδρίες πραγματοποιούνται υπό την επίβλεψη ειδικού.
- Σε προχωρημένες περιπτώσεις γίνεται χειρουργική επέμβαση (μερική ή ολική αντικατάσταση της άρθρωσης, συρραφή ή αφαίρεση σχισμένου μηνίσκου, αφαίρεση οστικών αυξήσεων και κύστεων Baker).
Πρόληψη της οστεοαρθρίτιδας
Συνιστάται ο έλεγχος του φορτίου στις αρθρώσεις, η διατήρηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής, η εκτέλεση θεραπευτικών ασκήσεων, η παρακολούθηση του βάρους και η τήρηση της σωστής διατροφής.
Ένας ορθοπεδικός τραυματολόγος βοηθά τους ασθενείς με αρθροπάθεια να επιλέξουν επιγονατίδες, μια όρθωση ή έναν επίδεσμο για να διορθώσουν την πάσχουσα άρθρωση, να μειώσουν το φορτίο και να αποτρέψουν τον τραυματισμό.
Οι προληπτικές εξετάσεις και η έγκαιρη διαβούλευση με έναν γιατρό για προβλήματα στις αρθρώσεις σας επιτρέπουν να εντοπίσετε το πρόβλημα σε πρώιμο στάδιο και να αποφύγετε σοβαρές επιπλοκές και αναπηρία.